Chợ Kim (Đông Anh, Hà Nội): Bị hại thành bị can, ai bảo kê cho những kẻ hủy hoại tài sản của tiểu thương?

0
555
5/5 - (1 bình chọn)

Ngày 23/01/2019, mặc dù không có Quyết định cưỡng chế, không có thông báo của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, một nhóm người đã xông vào Chợ Kim (xã Xuân Nộn, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội) tiến hành ủi, phá dỡ các lều, lán của các tiểu thương đã và đang kinh doanh tại Chợ Kim trong suốt chục năm qua.

Mặc dù có mặt của lực lượng Công an huyện Đông Anh, Công an xã Xuân Nộn và chính quyền địa phương, tuy nhiên, các lực lượng này không hề có sự can thiệp nào. Và nhóm đối tượng phá hoại tài sản của các tiểu thương được cho là nhân viên của Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh – đơn vị trúng thầu kinh doanh và quản lý Chợ Kim.

Chợ Kim thuộc xã Xuân Nộn, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội

Không có Quyết định cưỡng chế, tại sao lại phá hoại tài sản công dân?

Ngày 23/01/2019, Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh đã cho máy ủi, máy cẩu cùng một nhóm người (được cho là vệ sĩ do Công ty thuê) vào chợ Kim (Đông Anh, Hà Nội).

Nhóm người này đã tiến hành rào chắn chợ, không cho các tiểu thương vào trong chợ để kinh doanh, buôn bán. Ngay sau đó lực lượng này bắt đầu đổ cát, phá hoại lều, lán (nơi kinh doanh và các tài sản của các hộ tiểu thương đang kinh doanh tại chợ) và rào chặn chợ.

Đứng trước thực tế bị phá hoại tài sản, các tiểu thương tại chợ đã phản kháng lại, đứng ra bảo vệ các tài sản của mình, đồng thời yêu cầu nhóm người của Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh dừng hành vi trái phép lại. Tuy nhiên, nhóm vệ sĩ của Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh đã không dừng lại, đồng thời có hành vi đánh các tiểu thương tại chợ.

Điều đáng nói, tại hiện trường ngày xảy ra vụ việc, có sự có mặt của lực lượng Công an huyện Đông Anh, Công an xã Xuân Nộn, chính quyền xã Xuân Nộn và huyện Đông Anh. Mặc dù vậy, các lực lượng này không có sự can thiệp, yêu cầu Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh dừng lại.

Các hộ tiểu thương cho biết, việc “cưỡng chế” của Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh không có quyết định, thông báo nào từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền tới các hộ tiểu thương.

Sau khi nhóm người của Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh rút về, nhận thấy phần lớn các lều, lán nơi kinh doanh hàng ngày của các tiểu thương đã bị xe cẩu và nhóm vệ sĩ phá, làm hư hỏng, các hàng hóa của người dân bị đập phá hoàn toàn. Về người, một số người dân, sau quá trình xô đẩy với nhóm người của Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh có người bị thương dẫn đến ngất xỉu.

Sự việc người dân bị phá hoại tài sản và xâm phạm tính mạng, sức khỏe chưa được điều tra, ngày 08/04/2019, Cơ quan cảnh sát điều tra – Công an huyện Đông Anh đã ban hành Quyết định khởi tố vụ án số 114. Ngày 15/11/2019, Cơ quan cảnh sát điều tra ra Quyết định bổ sung Quyết định khởi tố vụ án số 10 đối với vụ án: “Cố ý gây thương tích, hủy hoại tài sản và gây rối trật tự công cộng xảy ra ngày 23/01/2019 tại chợ Kim, Xuân Nộn, Đông Anh, Hà Nội”.

Sau đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra – Công an huyện Đông Anh đã khởi tố bị can đối với một số người như: bà Nguyễn Thị Thu Hiền, bà Đỗ Thị Minh, bà Trần Thị Dân, bà Nguyễn Thị Lân, bà Nguyễn Thị Mận, bà Trương Thị Út, bà Nguyễn Thị Hồng Thái… về tội gây rối trật tự công cộng.

Những người trên là những tiểu thương kinh doanh tại chợ Kim, đã bị thiệt hại khi Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh phá hoại tài sản.

Vô lý ở chỗ, người người trên không được xác định là bị hại, mà lại bị khởi tố với tư cách bị can trong vụ án.

Vi phạm tại chợ Kim (Đông Anh) đã diễn ra từ lâu…

  • Sai phạm trong việc tổ chức đấu thầu xây dựng 13 ki-ốt

Chợ Kim (xã Xuân Nộn, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội) là chợ nông thôn truyền thống thuộc xã Xuân Nộn, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội được xây dựng từ năm 1989, do Ủy ban nhân dân xã Xuân Nộn đầu tư và quản lý. Các tiểu thương tại chợ Kim (hơn 180 tiểu thương) đã kinh doanh, buôn bán từ thời điểm đó đến nay.

Từ năm 2006, Ủy ban nhân dân xã Xuân Nộn đã tiến hành cắt một phần diện tích đất của chợ Kim chạy dọc mặt đường liên xã để phân thành 13 ki-ốt để bán trái thẩm quyền. Cụ thể, Ủy ban nhân dân xã Xuân Nộn đã đấu giá thu tiền một lần với tổng số tiền 7,8 tỷ đồng, thời gian “giao quyền sử dụng ki ốt” là 50 năm.

Nội dung Quyết định giao quyền sử dụng ki-ốt do Ủy ban nhân dân xã Xuân Nộn ban hành năm 2007

Sau đó, khoảng 10/13 hộ đã tự ý nâng tầng, xây dựng ki ốt thành nhà kiên cố 3-4 tầng và nhiều hộ hiện có đến 3 thế hệ đang sinh sống tại đây.

Việc giao quyền sử dụng các ki-ốt và thu tiền của Ủy ban nhân dân xã Xuân Nộn là không đúng quy định, trái thẩm quyền. Ngày 27/10/2014, Ủy ban nhân dân huyện Đông Anh đã có Kết luận số 30/KL-UBND chỉ đạo Ủy ban nhân dân xã Xuân Nộn về việc thu hồi các quyết định giao quyền sử dụng ki-ốt chợ Kim trái quy định.

Mặc dù đã bị thu hồi nhưng trên thực tế, tại 13 ki-ốt, các hộ dân vẫn sinh sống và kinh doanh bình thường.

Xem thêm:

  • ‘Xã hội hóa’ chợ Kim – Chủ trương đúng, quy trình sai!

Thực hiện chủ trương của Chính phủ tại Nghị định 02/2003/NĐ-CP ngày 01/01/2003 về việc phát triển chợ, Quyết định 559/QĐ-TTg ngày 31/05/2004 của Thủ tướng Chính Phủ về việc phê duyệt kế hoạch phát triển chợ đến năm 2010, ngày 04/12/2009, Ủy ban nhân dân huyện Đông Anh ra Quyết định 2865/QĐ-UBND về việc phê duyệt phương án chuyển đổi mô hình quản lý, kinh doanh khai thác chợ Kim, xã Xuân Nộn.

Tháng 09/2009, Ủy ban nhân dân xã Xuân Nộn thực hiện lập Phương án chuyển đổi mô hình quản lý, kinh doanh khai thác chợ Kim, xã Xuân Nộn lập. Trong đó diện tích thực hiện chuyển là 8353,8 m2.

Ngày 19/07/2010, Ủy ban nhân dân huyện có Quyết định số 3285/QĐ-UBND công nhận doanh nghiệp trúng thầu quản lý, kinh doanh khai thác chợ Kim là Liên danh Công ty TNHH dịch vụ TMTH Việt Anh & Công ty TNHH Việt Anh.

Chủ trương chuyển đổi mô hình quản lý, kinh doanh khai thác chợ Kim (Đông Anh, Hà Nội) là phù hợp và đúng với Nghị quyết của Chính phủ, tuy nhiên, quy trình triển khai xã hội hóa có quá nhiều sai phạm, ảnh hưởng đến quyền lợi của các tiểu thương.

Ngày 24/6/2016, Ủy ban nhân dân huyện Đông Anh đã có Kết luận số 09/KL-UBND về việc kiểm tra công tác xã hội hóa trong quản lý, kinh doanh, khai thác chợ Kim, xã Xuân Nộn. Kết luận đã nêu ra những sai phạm trong quá trình xã hội hóa chợ Kim.

Chợ Kim (Xuân Nộn, Đông Anh)

Về xã hội hóa chợ, tại Mục 3 Phần IV Quyết định 559/QĐ-TTg quy định về giải pháp huy động và khai thác các nguồn lực để đầu tư xây dựng chợ thể hiện nguyên tắc của việc xã hội hóa chợ như sau:

“Thực hiện xã hội hoá trong việc xây dựng, cải tạo, nâng cấp các chợ ở địa phương với phương châm nhà nước và nhân dân cùng làm trên cơ sở tự nguyện và cùng có lợi, với các hình thức chủ yếu sau: – Các chủ thể sản xuất, kinh doanh có nhu cầu kinh doanh tại chợ góp vốn đầu tư xây dựng chợ hoặc các cơ sở hạ tầng liên quan đến chợ và tham gia quản lý chợ; – Vận động các doanh nghiệp đóng trên địa bàn trích một phần kinh phí tiếp thị, quảng cáo để đầu tư xây dựng chợ; đổi lại họ sẽ được một diện tích nhất định trong chợ để trưng bày giới thiệu sản phẩm của mình; – Đối với các chợ quy mô lớn có thể liên doanh, liên kết đầu tư với các đối tác trong và ngoài nước để tạo nguồn vốn”.

Tuy nhiên, Ủy ban nhân dân huyện Đông Anh và Ủy ban nhân dân xã Xuân Nộn đã bỏ qua quyền lợi của các tiểu thương tại chợ, và được quyết định bởi một quyết định hành chính nhằm đem lại lợi ích cho doanh nghiệp.

Tiếp theo đó, Ủy ban nhân dân xã Xuân Nộn đã không lấy ý kiến, cán bộ xã Xuân Nộn đã tự ý lập danh sách 157 hộ kinh doanh, tự ký vào biên bản để hợp thức hóa.

Tại Kết luận 09/KL-UBND để cập: “UBND xã Xuân Nộn đã thành lập tổ công tác chuyển đổi mô hình quản lý, kinh doanh, khai thác chợ Kim trong đó giao cho ông Lê Văn Vĩnh (trưởng ban quản lý chợ Kim tại thời điểm kê khai) lập danh sách đầy đủ 157 hộ – cá nhân thực tế đang kinh doanh tại chợ theo quy định. Tuy nhiên, khi tiến hành lập danh sách các hộ kinh doanh tại chợ Kim – ông Lê Văn Vĩnh có đề nghị các hộ kinh doanh tại chợ Kim ký trực tiếp vào danh sách, Qua xác minh, Đoàn kiểm tra nhận thấy có 66 hộ gia đình không trực tiếp ký danh sách các hộ kinh doanh tại chợ Kim (tại buổi làm việc ngày 23/09/2015 với Đoàn kiểm tra ông Lê Văn Vĩnh có ý kiến ông đã ký thay 66 hộ kinh doanh tại chợ Kim”.

Xem thêm:

  • Sai phạm của Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh.

Tại kết luận số 09/KL-UBND đã chỉ ra những sai phạm của Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh trong việc:

– Chưa lập phương án sắp xếp ngành hàng, nhóm hàng theo quy định tại Quyết định 2865/QĐ-UBND ngày 04/12/2009 của Ủy ban nhân dân huyện Đông Anh về việc phê duyệt Phương án chuyển đổi mô hình quản lý, kinh doanh, khai thác chợ Kim;

– Chưa lập phương án thu phí chợ để trình cấp có thẩm quyền;

– Xây dựng công trình khi chưa được cấp có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng: 06 cầu chợ; 01 công trình, 01 công trình thỏa nước (Kết luận 09/KL-UBND ngày 14/06/2016 của Ủy ban nhân dân huyện Đông Anh);

– Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh tự ý triển khai mức thu phí tại chợ Kim theo khung giá quy định tại Quyết định 48/2014/QĐ-UBND ngày 20/08/2014 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội khi chưa đầu tư xây dựng chợ Kim  theo đúng quy hoạch đã được duyệt, chưa lập phương án thu phí chợ để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Như vậy, chính quyền huyện Đông Anh và xã Xuân Nộn đã thừa nhận những sai phạm trong quá trình xã hội hóa chợ Kim, tuy nhiên Ủy ban nhân dân huyện Đông Anh chỉ yêu cầu: “Tiếp tục thực hiện đầu tư xây dựng, thực hiện dự án chuyển đổi mô hình kinh doanh, khai thác chợ Kim…”.

Quy trình, thủ tục xã hội hóa vi phạm quy định pháp luật, do vậy cơ quan nhà nước cần tiến hành thực hiện lại thủ tục xã hội hóa. Cơ quan nhà nước không thể kết luận chỉ mang tính chỉ đạo như vậy. Đây chính là điều gây bức xúc đối với người dân.

Sai phạm này đã được Đài truyền hình Việt Nam – VTV1 đưa tin nhiều lần.

Có dấu hiệu của phòng vệ chính đáng

Hành vi của nhóm người Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh đã xâm phạm đến quyền lợi của người dân: quyền tự do kinh doanh, quyền sở hữu tài sản, quyền về tính mạng, sức khỏe của con người.

Việc “cưỡng chế” của Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh không có quyết định cưỡng chế, thông báo nào từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền tới các tiểu thương.

Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh đã cho máy ủi, máy cẩu vào, rào chắn chợ, không cho các tiểu thương vào trong chợ để kinh doanh, buôn bán. Ngay sau đó lực lượng này bắt đầu đổ cát, phá hoại lều, lán (nơi kinh doanh và các tài sản của các hộ tiểu thương đang kinh doanh tại chợ và rào chặn chợ.

Người dân chỉ đang phản ứng, chống lại hành vi trái pháp luật của những người đang có hành vi phá hoại tài sản và xâm phạm tính mạng, sức khỏe của họ. Việc này hoàn toàn cần thiết, phù hợp với quy định về phòng vệ chính đáng. Không thể xem là gây rối trật tự công cộng.

Điều 22 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về phòng vệ chính đáng: “1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên. Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm”.

Hành vi dùng xẻng xúc cát ra khỏi phần đất là nơi kinh doanh của tiểu thương và du hàng rao không thể xác định là hành vi tội phạm, đây phải được xác định là phòng vệ chính đáng, không phải là tội phạm.

Các tiểu thương phải được xác định là bị hại, không thể xác định là người phạm tội. Trong vụ án này, cơ quan công an cần xem xét hành vi của các đối tượng của Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh.

Việc tạm giam các tiểu thương là không có cơ sở

Tháng 10 năm 2021, một số bị can đã bị bắt để tạm giam theo Quyết định của Cơ quan Cảnh sát điều tra – Công an huyện Đông Anh. Tuy nhiên, các Quyết định này không có cơ sở bởi lẽ:

Các bị can bị khởi tố về tội gây rối trật tự công cộng tại Khoản 2 Điều 318 Bộ luật Hình sự năm 2015. Theo đó, đây là tội nghiêm trọng theo quy định pháp luật.

Điều 119 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về tạm giam: “1. Tạm giam có thể áp dụng đối với bị can, bị cáo về tội đặc biệt nghiêm trọng, tội rất nghiêm trọng; 2. Tạm giam có thể áp dụng đối với bị can, bị cáo về tội nghiêm trọng, tội ít nghiêm trọng mà Bộ luật hình sự quy định hình phạt tù trên 02 năm khi có căn cứ xác định người đó thuộc một trong các trường hợp: a) Đã bị áp dụng biện pháp ngăn chặn khác nhưng vi phạm; b) Không có nơi cư trú rõ ràng hoặc không xác định được lý lịch của bị can; c) Bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã hoặc có dấu hiệu bỏ trốn; d) Tiếp tục phạm tội hoặc có dấu hiệu tiếp tục phạm tội; đ) Có hành vi mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật; tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; đe dọa, khống chế, trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân thích của những người này”.

Theo quy định pháp luật, tạm giam áp dụng đối với tội đặc biệt nghiêm trọng và tội nghiêm trọng. Đối với tội nghiêm trọng chỉ áp dụng khi có những căn cứ theo quy định pháp luật.

Những tiểu thương là những người đã sinh sống từ lâu tại xã Xuân Nộn, là những người dân chân chất, có nhân thân tốt. Việc áp dụng biện pháp tạm giam là không có cơ sở, xâm phạm đến quyền lợi người dân. Cơ quan tiến hành tố tụng có thể tiến hành các biện pháp hợp pháp để làm rõ vụ án, tuy nhiên cần áp dụng các biện pháp phù hợp.

Luật sư Phạm Ngọc Minh – Công ty Luật TNHH Everest – Tổng đài tư vấn (24/7): 1900 6198

Yêu cầu cơ quan nhà nước thực hiện đúng quy định pháp luật

Các Luật sư của Công ty Luật TNHH Everest tham gia vụ án với tư cách người bào chữa cho các bị can. Để bảo vệ quyền lợi cho các tiểu thương và làm rõ vụ án, chúng tôi đề nghị:

Thứ nhất, yêu cầu Cơ quan Cảnh sát điều tra – Công an huyện Đông Anh thay đổi biện pháp ngăn chặn tạm giam sang biện pháp khác phù hợp.

Thứ hai, khởi tố vụ án gây rối trật tự công cộng và hủy hoại tài sản đối với nhóm đối tượng của Công ty TNHH dịch vụ thương mại tổng hợp Việt Anh.

Thứ ba, xử lý hành vi bảo kê sai phạm của Ủy ban nhân dân huyện Đông Anh, Ủy ban nhân dân xã Xuân Nộn.

– Khuyến nghị của Công ty Luật TNHH Everest:

  1. Bài viết được luật sư, chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest thực hiện nhằm mục đích nghiên cứu khoa học hoặc phổ biến kiến thức pháp luật, hoàn toàn không nhằm mục đích thương mại.
  2. Bài viết có sử dụng những kiến thức hoặc ý kiến của các chuyên gia được trích dẫn từ nguồn đáng tin cậy. Tại thời điểm trích dẫn những nội dung này, chúng tôi đồng ý với quan điểm của tác giả. Tuy nhiên, quý Vị chỉ nên coi đây là những thông tin tham khảo.
  3. Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan, hoặc cần ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể, Quý vị vui lòng liên hệ với chuyên gia, luật sư của Công ty Luật TNHH Everest qua Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6198, E-mail: info@everest.org.vn.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here